|
|
|||
|
|
||||
|
|
Wprowadzenie do urządzania lasu
W naszej strefie klimatyczno-geograficznej lasy stanowią najbardziej naturalną formację przyrodniczą. Zapewniając równowagę ekologiczną pozwalają jednocześnie na użytkowanie odnawialnych zasobów leśnych. Początki urządzania lasu w obecnym znaczeniu datują się w Polsce od końca XVIII w. Wówczas to zaczęto przechodzić z gospodarki feudalnej do kapitalistycznej. Jednocześnie wydano wiele aktów prawnych, instrukcji i zarządzeń dotyczących gospodarowania i inwentaryzacji lasów prywatnych i tzw. królewszczyzn. W Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie zachowały się operaty urządzenia lasu Polski przedrozbiorowej. Jest to wykonany przez oberleśniczego Puszczy Kozienickiej Sewerynowicza "Addyment do Mappy Ekonomii Kozienicjiej 1768 roku Deliniowanej w Dyspozycji Zwierzchności na gruncie sporządzonej". Rozbiory Polski podzieliły kraj między trzech zaborców i w ten sposób ukierunkowały rozwój urządzania lasu w zależności od sposobów stosowanych u zaborcy. Planową gospodarkę leśną najwcześniej stosowano w zaborze pruskim. wydano kilka rozporządzeń oraz instrukcję urządzania lasu. Zgodnie z wytycznymi instrukcji z 1836 r., lasy państwowe zaboru pruskiego zostały podzielone na ostępy i zastosowano przrywany układ cięć. W zaborze rosyjskim, w latach 1776 - 1782, przeprowadzono rozgraniczenie lasów rządowych i prywatnych. Do połowy XIX w. w Królestwie Polskim urządzono prawie w całości lasy rządowe i tylko około 10% lasów prywatnych. Lasy państwowe w zaborze austriackim urządzano wyłącznie w celu ustalenia ich wartości materialnej. W 1788 r. wydano dekret określający maksymalne rozmiary użytkowania lasy. W dalszych latach ukazały się kolejne instrukcje oparte o tzw. zasady lasu normalnego. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. urządzanie lasów państwowych regulowały zarządzenia wydane w oparciu o niewydrukowaną instrukcję urządzeniową z 1921 r. W 1931 r. Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych zarządziła nadzwyczajną rewizję planów urządzeniowych, w wyniku której obniżono wiek rębności dla głównych gatunków lasotwórczych. W czasie II wojny światowej prowadzono w lasach gospodarkę rabunkową, której celem było zaspokojenie potrzeb związanych z działaniami militarnymi. W okresie powojennym przystąpiono do opracowania tabel klas wieku łącznie z mapami przeglądowymi drzewostanów dla poszczególnych nadleśnictw. Od 1956 r. rozpoczęto tzw. definitywne urządzanie lasu, wprowadzając jednocześnie zasadę dokładnej regulacji stanu posiadania opartej na ścisłym pomiarze geodezyjnym. Obecnie trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, z uwzględnieniem w szczególności następujących celów: 1. zachowania lasów ze względu na ich korzyste oddziaływanie na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą, 2. ochrony lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych, 3. ochrony gleb i terenów szczególnie narażonych na zniszczenie lub uszkodzenie, 4. ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, 5. produkcji drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu. Urządzanie lasu jest to nauka zajmująca się organizacją przebiegu produkcji w gospodarstwie leśnym oraz opracowaniem takich jej form, które zapewniają stały wzrost produktywności i użyteczności społecznej lasów. Dziedzina ta opiera się na przyrodniczych i ekonomicznych właściwościach produkcji leśnej, służy doskonaleniu techniki organizowania tej produkcji w okresach zazwyczaj dziesięcioletnich i ujmuje ją syntetycznie w projekcie wszystkich czynności gospodarczych, zwanych Planem Urządzenia Lasu (PUL). PUL jest sporządzany dla każdego nadleśnictwa raz na dziesięć lat i jest wytyczną do wykonywania wszystkich zabiegów gospodarczych w lesie, pomija oczywiście przypadki losowe. W planie tym na taki sam okres wyznacza się również etat użytkowania tj. maksymalną ilość drewna jaką możemy pozyskać bez uszczerbku dla biocenozy leśnej. Powyższy plan jest sporządzany na podstawie inwentaryzacji lasu i ustaleń Komisji Techniczno - Gospodarzczej (KTG), w których biorą udział pracownicy danego N-ctwa, przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, przedstawiciele organu wykonującego plan oraz środowisk samorządowych i ekologicznych zainteresowanych tematyką leśną. PUL zatwierdza minister środowiska. Etapy powstawania Planu Urządzenia Lasu: Przed wykonaniem zasadniczych prac urządzeniowych powinny być przeprowadzone prace przygotowawcze do których zalicza się:
Prace przygotowawcze należy wykonać przed taksacją, w takim terminie by na naradzie wstępnej można było podjąć decyzje w sprawie zakresu prac terenowych. Wstępna narada odbywa się z udziałem przedstawicieli: regionalnej dyrekcji, nadleśnictwa, wykonawcy prac urządzeniowych oraz instytucji i organizacji zajmujących się problematyką ochrony środowiska, przyrody oraz planowaniem przestrzennym. W trakcie tej narady ustala się oprócz ww. zakresu
Prace zasadnicze to kolejny etap prac inwentaryzacji lasu, do których zalicza się:
Ostatnim etapem tworzenia PUL jest opracowanie materiałów inwentaryzacyjnych oraz sporządzenie zestawień zbiorczych. Prace kameralne są ukoronowaniem etapów tworzenia planu. W trakcie tych prac powstaje Plan Urządzenia Lasu składający się z:
PUL musi cechować się obiektywną oceną stanu lasu i gospodarki przyszłej oraz wysoką jakością operatów urządzeniowych. Gwarantem wysokiej jakości operatów urządzeniowych są wysokie kwalifikacje i długoletnie doświadczenie ludzi oraz odpowiednia baza programowowo - sprzętowa. Dodatkowym atutem przemawiającym za zlecaniem tych prac BULiGL jest możliwość porównania opracowanych wyników. Wszystkie oddziały posługują się w pracy tą samą metodyką, gromadzą również wiele cennych informacji o stanie lasów. Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Warszawie dba o poszerzenie wiedzy i doskonalenie umiejętności wśród swoich pracowników. Dzięki temu wykonane przez BULiGL plany urządzenia lasu stanowią fundament prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej.
|
